Статьи

Сагановіч, Г. У пошуках Сярэднявечча

Сагановіч Г. У пошуках СярэднявеччаАртыкул: Сагановіч, Г. У пошуках Сярэднявечча / Г. Сагановіч // Беларускі гістарычны агляд. — 1997. — Т. 4, сш. 1–2. — С. 3–18.

Анатацыя: Артыкул медыевіста Генадзя Сагановіча прысвечаны пытанням перыядызацыі гісторыі Беларусі. Аўтар разглядае вытокі заходнееўрапейскай трыяды «Старажытнасць — Сярэднявечча — Новы час» і магчымасць выкарыстання гэтай схемы ў дачыненні да айчыннай гісторыі. У савецкі час, калі ў гістарычнай навуцы панаваў фармацыйны падыход, эпоха Сярэднявечча атаясамлівалася з феадальнай фармацыяй. Пасля распаду Савецкага Саюза на ўзбраенне была ўзята заходнееўрапейская мадэль, пад якую штучна «падцягнулі» гісторыю Беларусі (і іншых усходнеславянскіх народаў). У выніку адна перыядызацыя была зменена другой, аднак прынятая зараз перыядызацыя таксама не з’яўляецца ідэальнай. Напрыклад, пачатак Сярэднявечча ў Заходняй Еўропе звязваецца з распадам Рымскай імперыі і ўтварэннем раннефеадальных дзяржаў. У гэты ж час на тэрыторыі Беларусі панаваў родаплеменны лад, таму пра нейкае Сярэднявечча казаць не выпадае. Пачатак Новага часу для Беларусі з XVI ст. таксама нічым не абгрунтавана, не быў адзначаны якімі-небудзь маштабнымі і прынцыповымі зменамі. Акрамя таго, трэба ўлічваць, што ў Заходняй Еўропе не маецца адзінага погляда на храналагічныя межы Сярэднявечча.

Дубоніс, А. Шварн Данілавіч і папяровыя ілюзіі праваслаўнай Літвы

Дубоніс А. Шварн Данілавіч і папяровыя ілюзіі праваслаўнай Літвы // Silva rerum novaАртыкул: Дубоніс, А. Шварн Данілавіч і папяровыя ілюзіі праваслаўнай Літвы / А. Дубоніс // Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Якаўлевіча Галенчанкі / Уклад.: А. Дзярновіч, А. Семянчук; Рэдкалегія: А. Дзярновіч (адказны сакратар). — Вільня — Мінск: AIDAI — ATHENAEUM, 2009. — С. 96–104.

Анатацыя: Артыкул літоўскага даследчыка Артураса Дубоніса (у перакладзе Уладзіміра Свяжынскага) прысвечаны Шварну Данілавічу — аднаму з галіцка-валынскіх князёў, які пэўны час правіў у ВКЛ. Асоба Шварна Данілавіча непарыўна звязана з сынам Міндоўга Войшалкам. А. Дубоніс акцэнтуе ўвагу на тым, што ва ўкраінскай, расійскай, літоўскай гістарыяграфіях асоба Шварна выглядае па-рознаму. Ва украінскай і, часткова, расійскай гістарыяграфіі Шварн часам успрымаецца як ледзь не стваральнік ВКЛ, які раней за Альгерда ператварыў дзяржаву ў «літоўска-рускую», балта-славянскую. Пры гэтым ён нібыта ўвасабляў альтэрнатыўны праект аб'яднання — на чале з праваслаўным «рускім» князем. Аналіз Галіцка-валынскага летапісу дазволіў А. Дубонісу сцвярджаць, што ён быў істотна перапрацаваны ў пазнейшы час. У выніку Войшалк паказаны ледзь не праваслаўным фанатыкам, а Шварну прыпісана роля больш значная, чым тая, якую ён адыгрываў у сапраўднасці. Так на старонках летапіса ўзнікла «папяровая ілюзія» праваслаўнай Літвы.

Абмеркаванне асноўных пытанняў гісторыі Беларусі (1953)

Абмеркаванне асноўных пытанняў гісторыі Беларусі. Весці АН БССР. - 1953 № 1Артыкул: Абмеркаванне асноўных пытанняў гісторыі Беларусі // Весці Акадэміі навук БССР. — 1953. — № 1. — С. 176-181.

Анатацыя: У № 1 «Вясцей АН БССР» за 1953 г. былі апублікаваны матэрыялы абмеркавання макета кнігі «Гісторыя БССР» у 2 т. Абмеркаванне прайшло ў Мінску 26–27 снежня 1952 г. У дыскусіі прынялі ўдзел вядучыя гісторыкі Савецкага Саюза, Беларускай, Літоўскай і Украінскай ССР. Мэтай абмеркавання было прывядзенне прапануемай у кнізе канцэпцыі гісторыі Беларусі ў адпаведнасць як з дасягненнямі гістарычнай навукі, так і з пануючай ідэалогіяй (або, як аб гэтым казалася ў матэрылах «Абмеркавання», «разгляд важнейшых вузлавых пытанняў гісторыі Беларусі ў святле геніяльных тэарэтычных прац таварыша І.В. Сталіна»). Разглядаўся ўжо трэці варыянт кнігі, над якой супрацоўнікі Інстытута гісторыі АН БССР працавалі з 1945 г.

Чараўко В.У. Археалагічныя даследаванні на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна ў 2011 г.

Чараўко В.У. Археалагічныя даследаванні на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна ў 2011 г.Артыкул: Чараўко, В.У. Археалагічныя даследаванні на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна ў 2011 г. / В.У. Чараўко // Віцебскія старажытнасці: матэрыялы навуковых канферэнцый / Рэдкал.: Г.У. Савіцкі [і інш.]. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка, 2013. — С. 24-25.

Анатацыя: У 2011 г. археалагічны атрад Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта праводзіў даследаванні на тэрыторыі курганна-жальнічнага могільніка каля в. Бірулі Докшыцкага раёна. Першым, верагодна, было зроблена пахаванне 5, якое датуецца на падставе знаходкі завушніц XIV — пачаткам XVI ст. Пахаванні 1–4 маглі быць зроблены пасля пэўнага прамежка часу, улічваючы арыентыроўку касцякоў, адрозную ад арыентыроўкі шкілета пахавання 5. У далейшым былі зроблены пахаванні, упушчаныя ў насып кургана, прымыкаючага да шурфа з паўночнага ўсходу.

Чараўко В.У. Праблема датавання познесярэднявечных грунтовых пахаванняў на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна (па матэрыялах даследаванняў 2011 г.)

Чараўко В.У. Праблема датавання познесярэднявечных грунтовых пахаванняў на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна (па матэрыялах даследаванняў 2011 г.)Артыкул: Чараўко, В.У. Праблема датавання познесярэднявечных грунтовых пахаванняў на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна (па матэрыялах даследаванняў 2011 г.) / В.У. Чараўко // Полацкі музейны штогоднік (зборнік навуковых артыкулаў за 2011 г.) / уклад. Т.А. Джумантаева, І.П. Воднева, С.В. Нікалаева. — Полацк: НПГКМЗ, 2012. — С. 356-362.

Анатацыя: У 2011 г. археалагічны атрад Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта праводзіў даследаванні на тэрыторыі курганна-жальнічнага могільніка каля в. Бірулі Докшыцкага раёна. Могільнік пачаў існаванне ў Х ст. і ўяўляе сабой комплекс розначасовых пахаванняў. Курганныя пахаванні могільніка на працягу шэрага гадоў вывучаюцца А.В. Вайцяховічам. Прадметам нашага даследавання сталі грунтовыя магілы, пазначаныя каменнымі канструкцыямі.

Чараўко В.У. Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV — XVIII стагоддзяў: вызначэнне, структура і класіфікацыя

Чараўко В.У. Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV – XVIII стагоддзяў: вызначэнне, структура і класіфікацыяАртыкул: Чараўко, В.У. Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV — XVIII стагоддзяў: вызначэнне, структура і класіфікацыя / В.У. Чараўко // Вестник Полоцкого государственного университета. Серия А. Гуманитарные науки. — 2012. — № 1. — С. 24-27.

Анатацыя: У артыкуле разгледжаны тэарэтычныя падыходы да вызначэння паняцця пахавальнага помніка як катэгорыі археалагічнай навукі. Разгледжаны пытанні структуры пахавальнага помніка ў дачыненні да Беларускага Падзвіння XIV — XVIII стст. Пад пахавальнымі помнікамі XIV — XVIII стст. разумеюцца як асобныя пахаванні і пахавальныя комплексы, так і могілкі, што адносяцца да перыяду XIV — XVIII стст.

Чараўко В.У. Інвентар пахаванняў Беларускага Падзвіння XIV — XVIII стст. (да пытання аб безынвентарнасці пахаванняў)

Чараўко В.У. Інвентар пахаванняў Беларускага Падзвіння XIV — XVIII стст. (да пытання аб безынвентарнасці пахаванняў)Артыкул: Чараўко, В.У. Інвентар пахаванняў Беларускага Падзвіння XIV — XVIII стст. (да пытання аб безынвентарнасці пахаванняў) / В.У. Чараўко // Віцебскія старажытнасці: матэрыялы навуковай канферэнцыі, прысвечанай 90-годдзю з дня нараджэння Л.В. Аляксеева, Віцебск, 28 — 29 кастрычніка 2010 г. / [Рэдкал.: Г.У. Савіцкі, В.А. Шышанаў, Н.Ю. Шаркоўская]. — Мінск: Медисонт, 2012. — С. 275-280.

Анатацыя: Большасць пахаванняў XIV — XVIII стст. — безынвентарныя. Аднак у значнай ступені гэта тлумачыцца не фактычнай адсутнасцю інвентара ў пахаваннях, а яго незахаванасцю. Прыцягненне даных этнаграфіі і пісьмовых крыніц і выкарыстанне іх у комплексе з інфармацыяй, атрыманай у ходзе археалагічных раскопак, дазваляе зрабіць рэканструкцыю пахавальнага інвентара XIV — XVIII стст. больш поўнай.

Старонкі