Сімяон Полацкі: светапогляд, грамадска-палітычная і літаратурная дзейнасць: матэрыялы V Міжнароднай навуковай канферэнцыі

Сімяон Полацкі: светапогляд, грамадска-палітычная і літаратурная дзейнасць: матэрыялы V Міжнароднай навуковай канферэнцыі 2019Зборнік: Сімяон Полацкі: светапогляд, грамадска-палітычная і літаратурная дзейнасць : да 390-годдзя Сімяона Полацкага (матэрыялы V Міжнароднай навуковай канферэнцыі, [Полацк,] 21–22 лістапада 2019 г.) [/ Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік ; уклад. С. У. Гаўрылава.] — Мінск : Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2019. — 242 с.

Характарыстыка: Раз на пяць гадоў на базе Музея-бібліятэкі Сімяона Полацкага адбываецца канферэнцыя, прысвечаная асобе і дзейнасці гэтага асветніка «на мяжы культур». Яна збірае гісторыкаў, мовазнаўцаў, літаратуразнаўцаў і іншых даследчыкаў, якія займаюцца вывучэннем спадчыны Сімяона Полацкага і яго эпохі. У 2019 г. прайшла пятая канферэнцыя з цыкла, прымеркаваная да 390-годдзя асветніка. У зборніку змешчаны артыкулы В.У. Галубовіча пра замах палачан на жыццё архіепіскапа Антонія Сялявы, А.Я. Жукава пра Супрасльскі зборнік 1507 г., І.Л. Калечыц пра графіці полацкай Спаса-Праабражэнскай царквы XVII ст., К.А. Смірновай пра Евангелле Васіля Цяпінскага, а таксама публікацыі шэрагу іншых даследчыкаў.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 11. Заменивати — Зашкодити

Гістарычны слоўнік беларускай мовы Вып. 11. Заменивати - ЗашкодитиКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 11. Заменивати — Зашкодити / склад. : Т. І. Блізнюк [і інш.] ; гал. рэд. А. І. Жураўскі. — Мінск : Навука і тэхніка, 1991. — 278 с.

Характарыстыка: «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — спецыялізаванае энцыклапедычнае выданне, якое выходзіла з 1982 па 2017 г. У шматтомным слоўніку дано тлумачэнне слоў беларускай літаратурнай мовы ХIV–ХVIII стст. (старабеларускай мовы), іх граматычная характарыстыка, прыведзены прыклады фіксацыі ў помніках беларускай пісьменнасці, вылучаны фразеалагічныя і ўстойлівыя спалучэнні. Выданне прызначана для гісторыкаў, этнографаў, мовазнаўцаў і ўсіх, хто даследуе гістарычнае мінулае беларусаў. Адзінаццаты выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае каля 2 000 слоў на літару «З» ад слова «Заменивати» па слова «Зашкодити» ўключна.

Беларускае Падзвінне-2021: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў

Канферэнцыя Беларускае Падзвінне-2021Зборнік: Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў : зб. арт. V Міжнар. навук. канф., Полацк, 15–16 крас. 2021 г. / Полац. дзярж. ун-т ; пад агульн. рэд. А. І. Корсак (адк. рэд.), В. У. Чараўко, У. Я. Аўсейчыка. — Наваполацк : Полац. дзярж. ун-т, 2021. — 272 с.

Характарыстыка: Зборнік утрымлівае артыкулы V Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў», арганізаванай Полацкім дзяржаўным універсітэтам. З улікам навуковага мерапрыемства ў фармаце рэспубліканскага семінара (2008), гэта ўжо шосты зборнік канферэнцыі (2011, 2014, 2016, 2018). Зборнік міжнароднай канферэнцыі «Беларускае Падзвінне» традыцыйна склалі публікацыі па археалогіі, этнаграфіі, гісторыі, мастацтвазнаўству, фізічнай антрапалогіі, краязнаўству Паўночнай Беларусі і сумежных тэрыторый. Асаблівасць зборніка 2021 г. — раздзел «Гісторыя Полацкага езуіцкага калегіума — акадэміі ў сістэме еўрапейскіх адукацыйных традыцый». У ім надрукаваны публікацыі І.А. Бортніка, Т.В. Гарбусь, В.У. Галубовіча, В.Б. Келлер, Г.І. Клімовіч шэрагу іншых вучоных, прысвечаныя розным аспектам функцыянавання Полацкага калегіума — акадэміі, у будынках якога зараз навучаюцца студэнты-гісторыкі Полацкага ўніверсітэта.

У традыцыйна прадстаўнічым раздзеле археалогіі апублікаваны артыкулы А.В. Вайцяховіча, В.А. Емяльянчык, М.В. Клімава, А.А. Кунаша, П.С. Курловіч і іншых навукоўцаў. Там жа змешчаны калектыўны артыкул В.М. Ляўко, І.А. Магалінскага, П.М. Кенько і іншых даследчыкаў пра новыя археалагічныя даследаванні на Верхнім замку ў Полацку ў 2018–2020 гг. Прадстаўнічы этнаграфічны раздзел зборніка ўтрымлівае публікацыі А.У. Абрамчука, Ю.І. Внуковіча, С.А. Мілючэнкава, Г.А. Флікоп-Світа і іншых навукоўцаў пра розныя аспекты духоўнай і матэрыяльнай культуры насельніцтва Беларускага Падзвіння і сумежных рэгіёнаў. У гістарычным раздзеле зборніка апублікаваны артыкулы Н.Г. Балтрушэвіч, І.П. Водневай, Я.А. Грэбеня, С.В. Мяньчэні і іншых даследчыкаў, прысвечаныя гісторыі Полацка і Полацкага рэгіёна ў ХХ ст.

Чараўко, В.У. Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV–XVIII стагоддзяў: аўтарэферат дысертацыі

Чараўко В.У. Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV–XVIII стагоддзяў аўтарэфератНазва: Чараўко, В. У. Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV–XVIII стагоддзяў : аўтарэферат дысертацыі … канд. гіст. навук: 07.00.06 — археалогія / В. У. Чараўко ; Інстытут гісторыі НАН Беларусі. — Мінск, 2019. — 26 с.

РЭЗЮМЭ: Чараўко Віктар Уладзіміравіч, «Пахавальныя помнікі Беларускага Падзвіння XIV–XVIII стагоддзяў».
Ключавыя словы: пахавальны помнік ХIV–ХVIII стст., Беларускае Падзвінне, пахаванне, пахавальны комплекс, могільнік, пахавальны абрад, пахавальны інвентар.

Мэта работы: характарыстыка пахавальных помнікаў Беларускага Падзвіння XIV–XVIII стст. як матэрыяльнага ўвасаблення пахавальнага абраду насельніцтва рэгіёна.

Метады даследавання. Метадалагічны падмурак даследавання склалі прынцыпы гістарызму, аб’ектыўнасці і сістэмнасці. Даследаванне праводзілася з дапамогай метадаў і прыёмаў палявой (візуальная разведка, фотафіксацыя, раскопкі) і камеральнай (стратыграфічны метад) археалогіі, спецыяльных гістарычных (гісторыка-параўнаўчы, гісторыка-генетычны), міждысцыплінарных (картаграфічны, статыстычны) і агульнанавуковых (аналіз, сінтэз, параўнанне, абагульненне, індукцыя, дэдукцыя, класіфікацыя, фармалізацыя, сістэмны, гістарычны) метадаў.

Атрыманыя вынікі і іх навізна. Упершыню ў выніку сістэматызацыі звестак аб пахавальных помніках Беларускага Падзвіння ХIV–ХVIII стст. праведзена картаграфаванне могільнікаў і вызначана сувязь іх тэрытарыяльнага размеркавання з пасяленчай структурай. Распрацавана дэталёвая класіфікацыя пахавальных помнікаў, вылучаны іх катэгорыі і віды. Прасочаны асаблівасці пахавальных помнікаў сельскага і гарадскога насельніцтва Беларускага Падзвіння ХIV–ХVIII стст. і храналагічныя змены ў іх развіцці. Прадстаўлена класіфікацыя інвентару пахавальных помнікаў рэгіёна з вылучэннем асобных груп, катэгорый і відаў. Вылучаны фактары развіцця пахавальных помнікаў ХIV–ХVIII стст. Рэканструяваны пахавальны абрад сельскага і гарадскога насельніцтва Беларускага Падзвіння ХІV–ХVІІІ стст. і прасочана яго развіццё.

Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы VII Міжнароднай навуковай канферэнцыі

Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі 2017Кніга: Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі : матэрыялы VII Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Полацк, 1–2 лістапада 2017 г.) / [Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік] ; уклад. Т. У. Явіч. — Полацк : Полацкае кніжнае выдавецтва, 2019. — 339 с.

Характарыстыка: У 1987 г. у Полацкім гісторыка-археалагічным запаведніку прайшла навуковая канферэнцыя «История и археология Полоцка и Полоцкой земли», назва якой адсылала да семінара «Археология и история Пскова и Псковской земли», запачаткаванага акадэмікам В.В. Сядовым. Канферэнцыя была прымеркавана да 1125-годдзя Полацка. У ёй прынялі ўдзел гісторыкі і археолагі з Масквы і Ленінграда, Кіева і Мінска, Віцебска і Калугі, інтарэсы якіх датычыліся Полацкай зямлі. Канферэнцыя стала першай з серыі навуковых форумаў з агульнай назвай «Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі», якія ладзяцца Нацыянальным Полацкім гісторыка-культурным запаведнікам раз на 5 гадоў.

У зборніку VII канферэнцыі «Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі», якая адбылася ў 2017 г., надрукаваны артыкулы М.М. Баўтовіча, І.А. Бортніка, В.А. Вароніна, А.В. Вайцяховіча, В.У. Галубовіча, Т.А. Джумантаевай і Т.Д. Рудавай, Д.У. Дука, В.А. Емяльянчык, П.Л. Зыкава і Я.М. Торшына, І.Л. Калечыц, М.В. Клімава і шэрагу іншых гісторыкаў, археолагаў і музеязнаўцаў, якія вывучаюць матэрыяльную і духоўную спадчыну Полацка і Полацкага рэгіёна ад старажытнасці да нашых дзён.

Беларускае Падзвінне-2018: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў

Канферэнцыя Беларускае Падзвінне-2018Зборнік: Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў [Электронны рэсурс] : электрон. зб. навук. арт. ІV міжнар. навук. канф. да 50-годдзя Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта, Полацк, 19–20 крас. 2018 г. / Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт ; пад агул. рэд. А. І. Корсак. – Наваполацк, 2018. – 1 электрон. апт. дыск (CD-ROM).

Характарыстыка: Зборнік утрымлівае артыкулы IV Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў», што прайшла 19–20 красавіка 2018 г. у Полацкім дзяржаўным універсітэце. Рэспубліканскі семінар (2008) і міжнародная канферэнцыя (2011, 2014, 2016, 2018) «Беларускае Падзвінне» традыцыйна збіраюць даследчыкаў у галіне археалогіі, антрапалогіі, этнаграфіі, гісторыі і краязнаўства, якія займаюцца вывучэннем Паўночнай Беларусі. У апублікаваных матэрыялах прыведзены новыя даныя аб гістарычных лёсах, матэрыяльнай і духоўнай спадчыне рэгіёна Беларускага Падзвіння ў шырокім храналагічным кантэксце. У адрозненне ад мінулых канферэнцый, зборнік 2018 г. выйшаў у электронным фармаце.

Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1978. — № 2

Весці Акадэміі навук Беларускай ССР БССР Серыя грамадскіх навук 1978 № 2Часопіс: Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1978. — № 2.

Характарыстыка: Весці Акадэміі навук БССР, серыя грамадскіх навук — акадэмічны навуковы часопіс, у якім друкаваліся артыкулы па гісторыі, правазнаўству, эканоміцы і іншых грамадскіх навуках. Адмысловая серыя грамадскіх навук часопіса ўзнікла ў 1956 г. Да гэтага артыкулы па гуманітарных, дакладных, медыцынскіх навуках выходзілі ў адным нумары, без падзелу на серыі. Сярод гістарычных матэрыялаў перавага аддавалася публікацыям, звязаным з Кастрычніцкай рэвалюцыяй і сацыялістычным будаўніцтвам. У № 2 Вясцей АН БССР (Серыя грамадскіх навук) за 1978 г. з матэрыялаў гістарычнай тэматыкі змешчаны артыкулы В.У. Мелішкевіча пра Беларусь у выданнях Вольнага рускага друку (1857–1865 гг.), Г.Г. Сяргеевай да 100-годдзя вызвалення Балгарыі, Ю.І. Бярозкіна пра «ролю саветаў Беларускай ССР у аснашчэнні сельскай гаспадаркі ў пятай пяцігодцы», Л.А. Бурцавай пра «выхаванне камуністычных адносін да працы на прамысловых прадпрыемствах БССР у 1966–1970 гг.», а таксама публікацыі іншых даследчыкаў.

Старонкі