Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1979. — № 4

Весці Акадэміі навук Беларускай ССР БССР Серыя грамадскіх навук 1979 № 4Часопіс: Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1979. — № 4.

Характарыстыка: Весці Акадэміі навук БССР, серыя грамадскіх навук — акадэмічны часопіс, у якім друкаваліся артыкулы па гісторыі, мастацтвазнаўству, літаратуразнаўству і іншых гуманітарных навуках. Асобная серыя грамадскіх навук заснавана ў 1956 г. Да гэтага публікацыі па грамадскіх, біялагічных, фізіка-матэматычных навуках выдаваліся ў адным нумары, без падзелу на серыі. Сярод гістарычных пераважалі матэрыялы па гісторыі рэвалюцыйнага руху і савецкага будаўніцтва. У № 4 Вясцей АН БССР (Серыя грамадскіх навук) за 1979 г. з матэрыялаў гістарычнай тэматыкі змешчаны артыкулы А.А. Сяліцкага пра рэканструкцыю фрэсак Спаскага сабора ў Полацку, В.А. Чамярыцкага пра Магілёўскую хроніку як помнік мясцовага летапісання Беларусі XVII–XVIII стст., В.П. Панюціча пра разлажэнне сялянства Беларусі ў 60–70-я гады XIX ст., А.Я. Сукала пра падаўленне царызмам рэвалюцыйнага руху ў Беларусі ў 1905–1907 гг., Л.Я. Гараніна пра мемуары аб Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайне, а таксама публікацыі іншых даследчыкаў.

Чараўко, В.У. Кераміка познесярэднявечнага могільніка Доўгае як сведчанне памінальнага абраду

Чараўко В.У. Кераміка познесярэднявечнага могільніка ДоўгаеАртыкул: Чараўко, В. У. Кераміка познесярэднявечнага могільніка Доўгае як сведчанне памінальнага абраду / В. У. Чараўко // Из истории науки Беларуси: к 25-летию исторического факультета БрГУ имени А. С. Пушкина : сб. материалов Международной научно-практической конференции, Брест, 25–26 ноября 2016 г. : в 2 ч. / редкол. : Е. А. Бурик [и др.]. — Брест : БрГУ, 2018. — Ч. 1. — С. 160–163.

Анатацыя: Пры археалагічных раскопках 2010 і 2015 гг. на могільніку каля в. Доўгае Глыбоцкага раёна было даследавана 31 пахаванне, пазначанае каменнымі надмагіллямі. Пахаванні былі безынвентарнымі. Сярод пазамагільнага інвентару пераважалі фрагменты керамікі (44 адзінкі). Наяўнасць керамікі ў верхнім пласце культурнага слою суадносіцца з этнаграфічна зафіксаванай практыкай памінання памерлага на могілках у ходзе «трацін», «прыкладзінаў», Радаўніцы, восеньскіх Дзядоў, калі на могілках пакідаліся рытуальныя стравы і посуд. Знойдзеная кераміка з’яўляецца памінальным інвентаром і археалагічна пацвярджае існаванне на Беларускім Падзвінні ў ХV–ХVI стст. памінальнага абраду, этнаграфічна апісанага ў ХІХ–ХХІ стст.

Чараўко, В.У. Праблема датавання познесярэднявечных грунтовых пахаванняў на могільніку Бірулі Докшыцкага раёна (тэзісы)

Чараўко В.У. Праблема датавання пахаванняў на могільніку БіруліАртыкул: Чараўко, В. У. Праблема датавання познесярэднявечных грунтовых пахаванняў на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раёна (па матэрыялах даследаванняў 2011 г.) / В. У. Чараўко // Матэрыялы навукова-краязнаўчай канферэнцыі да 85-годдзя Краязнаўчага музея ў г. Полацку 8–9 снежня 2011 г. — Полацк : НПГКМЗ, 2011. — С. 19–20.

Анатацыя: Могільнік Бірулі ўяўляе сабой комплекс розначасовых пахаванняў. У 2011 г. намі было ўскрыта пяць грунтовых пахаванняў, абазначаных каменнымі канструкцыямі, арыентаваных на захад з невялікімі адхіленнямі (чатыры пахаванні) і на паўночны захад (адно пахаванне). Чатыры магілы былі безынвентарнымі, што тыпова для позняга сярэднявечча і ранняга новага часу. У адным пахаванні меўся інвентар, прадстаўлены двумя завушніцамі ў форме кола з трыма прымацаванымі да яго стрыжнямі. Завушніцы маюць аналогіі ў прыбалтыйскіх матэрыялах і датуюцца XIV — пачаткам XVI ст.

Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — 1982. — № 2

Часопіс Помнікі гісторыі і культуры Беларусі 1982 № 2Часопіс: Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — 1982. — № 2 (50).

Характарыстыка: Часопіс «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі» пачаў выдавацца у 1970 г. Ён быў афіцыйным органам Беларускага дабраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры. У ПГКБ змяшчаліся матэрыялы, якія павінны былі дапамагаць ахове, вывучэнню і папулярызацыі помнікаў. У № 2 «Помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» за 1982 г. публікуюцца артыкулы В.Ф. Вінакурава і Я.П. Рунца пра ахову валуноў, В.А. Жучкевіча пра геаграфічныя назвы, Я.М. Сахуты пра абрадавую пластыку, Я.Л. Бравер пра новыя звесткі з біяграфіі Ядвігіна Ш. (Антона Лявіцкага), паведамленні археолагаў Л.В. Аляксеева пра берасцяную грамату, Л.У. Дучыц пра раскопкі курганоў, М.І. Лашанкова пра бронзавыя люстэркі, а таксама іншыя матэрыялы.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 17. Лесничий — Местский

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 17. Лесничий – МестскийКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 17. Лесничий — Местский / склад.: Т.І. Блізнюк [і інш.] ; пад рэд. А. М. Булыкі. — Мінск : Беларуская навука, 1998. — 364 с.

Характарыстыка: «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — шматтомнае выданне, што выходзіла пад эгідай акадэмічнага інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа ў 1982–2017 гг. Слоўнік утрымлівае тлумачэнне слоў старабеларускай мовы — беларускай літаратурнай мовы XIV–XVIII стст. Значэнне слоў тлумачыцца сінонімам, лексічным эквівалентам, калі паняцце малавядомае — то апісаннем. Прыведзены прыклады ўжываня слоў і ўстойлівых выразаў у помніках беларускай пісьменнасці. У слоўніку змешчана граматычная характарыстыка слоў. Выданне арыентавана на ўсіх, хто займаецца вывучэннем мінулага беларускага этнасу: гісторыкаў, філолагаў, этнографаў. Сямнаццаты выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае каля 2 000 слоў на літары «Л» і «М» ад слова «Лесничий» па слова «Местский» уключна.

Чараўко, В.У. Упрыгажэнні і дэталі касцюма познесярэдневяковага насельніцтва Беларускага Падзвіння (па матэрыялах археалагічнага вывучэння сельскіх пахавальных помнікаў)

Чараўко В.У. Упрыгажэнні і дэталі касцюма познесярэдневяковага насельніцтва Беларускага ПадзвінняАртыкул: Чараўко, В. У. Упрыгажэнні і дэталі касцюма познесярэдневяковага насельніцтва Беларускага Падзвіння (па матэрыялах археалагічнага вывучэння сельскіх пахавальных помнікаў) / В. У. Чараўко // Традиционный белорусский костюм в европейском культурном пространстве : материалы Междунар. науч. форума, Минск, 19–20 окт. 2017 г. / сост. П. А. Богдан, М. Н. Винникова, Ф. П. Лысенко. — Минск : Беларуская навука, 2017. — С. 227–231.

Анатацыя: Пахавальныя традыцыі познесярэдневяковага насельніцтва Беларускага Падзвіння вядомы нам горш у параўнанні з папярэдняй і наступнай эпохамі. Выправіць гэту сітуацыю можа комплекснае выкарыстанне даных пісьмовых крыніц, этнаграфічных і археалагічных даследаванняў. Археалагічныя раскопкі даюць унікальны фактычны матэрыял адносна такога напрамку вывучэння пахавальнай практыкі, як пахавальны касцюм. Пераважная большасць пахаванняў ХIV–XVIII стст. з’яўляецца безынвентарным, што сведчыць аб незахаванасці тканіны і дэталяў касцюма, зробленых з арганічных матэрыялаў, і ўказвае на мінімальнае выкарыстанне металічных элементаў. Наменклатура выяўленых прадметаў уключае жаночыя галаўныя ўборы, элементы паясоў, засцёжкі, ювелірныя ўпрыгожанні і нацельныя крыжыкі. Пераважная большасць знаходак зроблена ў жаночых пахаваннях і датуецца дастаткова шырока, што ўказвае на бо́льшую разнастайнасць жаночага касцюма і ўстойлівасць «моды».

Етимологичний словник української мови. Т. 2. Д — К

Етимологичний словник української мови. Т. 2. Д - ККніга: Етимологичний словник української мови. Т. 2. Д — Копці. — Київ : Наукова думка, 1985. — 571 с.

Характарыстыка: Другий том «Етимологічного словника української мови» містить слова на літери Д — К (Копці). У ньому подається етимологія і характеризується стан етимологічної розробки всіх зафіксованих у XIX і XX стст. слів української літературної мови та діалектів, за винятком найрегулярніше утворюваних похідних форм, пов’язаних із наведеними в словнику, і застарілих або вузькофахових термінів іншомовного походження. Розглядаються також етноніми і власні імена людей.

Старонкі