Статьи

Чараўко, В.У. Археалагічныя раскопкі на могільніку каля в. Жарнасекава Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці ў 2013 г.

Чараўко В.У. Археалагічныя раскопкі на могільніку каля в. Жарнасекава Бешанковіцкага раёнаАртыкул: Чараўко, В.У. Археалагічныя раскопкі на могільніку каля в. Жарнасекава Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці ў 2013 г. / В.У. Чараўко // История и культура на стыке эпох и цивилизаций: историко-культурное наследие как ресурс и результат развития общества. Материалы международной научно-практической конференции, посвящённой 250-летию М.К. Огинского (Минск, 25–26 сентября 2015 г.). — Минск : Белнаучкнига, 2015. — С. 122–127.

Анатацыя: Артыкул прысвечаны апісанню археалагічных даследаванняў на могільніку каля в. Жарнасекава Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці ў 2013 г. Аб’ектам даследавання стаў курган з упускнымі пахаваннямі, маркіраванымі каменнымі канструкцыямі, часткова схаванымі пад пластом дзёрану. У працэсе раскопак было выяўлена 4 пахаванні, у тым ліку 3 ўпускныя. На лобнай костцы аднаго з пахваных захаваліся фрагменты папяровага венчыка, што дае падставу датаваць яго канцом XIX — пачаткам XX ст. Асноўнае пахаванне, дзеля якога быў насыпаны курган, мела інвентар, тыповы для крывіцкіх пахаванняў XI–XIII стст.: скроневае бранзалетападобнае кальцо, шкляныя пацеркі, пярсцёнак. Два пахавання з’яўляюцца безынвентарными і, мяркуючы па фрагментах керамікі, датуюцца XVI–XVII стст.

Чараўко, В.У. Археалагічнае вывучэнне грунтовых пахаванняў XVI–XVIII стагоддзяў на могільніку каля в. Клешчыно Бешанковіцкага раёна ў 2013 г.

Чараўко В.У. Археалагічнае вывучэнне грунтовых пахаванняў XVI–XVIII стагоддзяў на могільніку каля в. Клешчыно Бешанковіцкага раёна ў 2013 г.Артыкул: Чараўко, В.У. Археалагічнае вывучэнне грунтовых пахаванняў XVI–XVIII стагоддзяў на могільніку каля в. Клешчыно Бешанковіцкага раёна ў 2013 годзе / В.У. Чараўко // Вестник Полоцкого государственного университета. Серия А. Гуманитарные науки. — 2015. — № 9. — С. 84–89.

Анатацыя: Артыкул прысвечаны апісанню археалагічных раскопак на грунтовым могільніку каля в. Клешчыно Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці ў 2013 г. Мэтай раскопак было вывучэнне пахавальных помнікаў XIV–XVIII стст. Плошча шурфа склала 21 м2. Было даследавана 5 пахавальных комплексаў. Адзін пахавальны комплекс быў абазначаны каменнай абкладкай магілы па перыметры з вялікімі камянямі ў галавах/нагах пахавання, тры маркіраваліся валунамі ў галавах/нагах пахавання, адно пахаванне не мела каменных канструкцый. Касцякі арыентаваны галавой на захад з невялікімі адхіленнямі да поўначы і поўдня. Выяўлены інвентар (фрагменты керамікі) дае магчымасць датаваць пахаванні XVI–XVIII стст.

Чараўко, В.У. Археалагічныя раскопкі на могільніку каля в. Івесь Глыбоцкага раёна ў 2012 г.

Чараўко В.У. Археалагічныя раскопкі на могільніку каля в. Івесь Глыбоцкага раёна ў 2012 г.Артыкул: Чараўко, В.У. Археалагічныя раскопкі на могільніку каля в. Івесь Глыбоцкага раёна ў 2012 г. / В.У. Чараўко // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. — 2014. — Вып. 25.— С. 382–389.

Анатацыя: Артыкул прысвечаны апісанню археалагічных раскопак на грунтовым могільніку каля в. Івесь Глыбоцкага раёна ў 2012 г. Мэтай раскопак быў працяг вывучэння пахавальных помнікаў, пачатага ў 2010 г. Было закладзена 2 раскопа, якія прымыкалі да шурфоў 2010 і 2011 гг. Было даследавана 5 пахаванняў, у т.л. 3 жаночых, 1 мужчынскае і 1 дзіцячае. Чатыры пахавальных комплекса былі абазначаны каменнымі надмагіллямі, адно пахаванне не мела ніякіх надмагільных канструкцый на ўзроўні дзённай паверхні. Касцякі арыентаваны галавой на захад з невялікімі адхіленнямі да поўначы і поўдня. Выяўлены пахавальны і памінальны інвентар (пярсцёнак, фрагменты керамікі) дае магчымасць датаваць пахаванні XIV–XVI стст.

Заяц, Ю.А. Распаўсюджванне хрысціянства на беларускіх землях

Заяц Ю.А. Распаўсюджванне хрысціянства на беларускіх земляхАртыкул: Заяц, Ю.А. Распаўсюджванне хрысціянства на беларускіх землях / Ю.А. Заяц // Матэрыялы па гісторыі Беларусі : [Зборнік] / [Рэдкал.: М.П. Касцюк (адк. рэд.) [і інш.]]. — Мінск : Нацыянальны інстытут адукацыі, 1998. — С 16–21.

Анатацыя: Прапануемая публікацыя узяты са зборніка «Матэрыялы па гісторыі Беларусі», што ў 1998 г. падрыхтавалі прафесійныя гісторыкі для дапамогі настаўнікам гісторыі. Гэта вызначае фармат артыкула як публіцыстычны і навукова-папулярны, дзе адсутнічае спіс літаратуры, а некаторыя сцвярджэнні толькі пазначаюцца. Тым не менш, публікацыя адрозніваецца навуковай падачай матэрыяла, грунтоўнасцю і доказнасцю. Пасля таго, як Беларусь набыла дзяржаўны суверэнітэт, гісторыкі атрымалі магчымасць даследаваць раней забароненыя тэмы. Неабходнасць вывучыць «белыя плямы» мінулага зрабіла асабліва актуальнай гісторыю рэлігіі і царквы на беларускіх землях.

Хозераў, І.М. Да пытаньня аб Спасаўскай царкве ў Полацку

Хозераў І.М. Да пытаньня аб Спасаўскай царкве ў ПолацкуКніга: Хозераў, І.М. Да пытаньня аб Спасаўскай царкве ў Полацку / І.М. Хозераў // Гістарычна-археалагічны зборнік — 1927. — Вып. 1. — С. 270-292.

Анатацыя: Артыкул гісторыка архітэктуры Івана Макаравіча Хозерава прысвечаны Спаса-Праабражэнскай царкве ў Полацку — самай старажытнай мураванай пабудове, што захавалася практычна ў нязменным выглядзе з ХІІ ст. Разглядаюцца пытанні рэканструкцыі першапачатковага выгляду будынка і тыпалагічныя сувязі з іншымі культавымі будынкамі тагачаснай ўсходнеславянскай архітэктуры.

Фармат: Djvu.

Памер: 3,5 MB.

Выступленне М.Ф. Спірыдонава [на абароне доктарскай дысертацыі А.К. Краўцэвіча]

Выступленне М.Ф. Спірыдонава на абароне доктарскай дысертацыі А.К. КраўцэвічаАртыкул: Выступленне М.Ф. Спірыдонава [на абароне доктарскай дысертацыі А.К. Краўцэвіча] // Гістарычны альманах. — 1999. — Т. 2. — С. 98–102.

Анатацыя: У 1990–х гадах у айчыннай гістарыяграфіі актыўна абмяркоўвалася праблема ўзнінкнення Вялікага княства Літоўскага. Важнай падзеяй з'явілася абарона А.К. Краўцэвічам доктарскай дысертацыі на тэму ўзнікнення ВКЛ. Улічваючы дужа сціплае кола крыніц па ранняй гісторыі ВКЛ і шэраг невысветленых пытанняў, не ўсе навукоўцы пагадзіліся з тэзісамі А.К. Краўцэвіча. У прыватнасці, некаторыя з іх аспрэчыў М.Ф. Спірыдонаў. Выступ М.Ф. Спірыдонава, апублікаваны разам з адказам А.К. Краўцэвіча, стаў часткай палемікі па дадзенаму пытанню.

Сагановіч, Г. У пошуках Сярэднявечча

Сагановіч Г. У пошуках СярэднявеччаАртыкул: Сагановіч, Г. У пошуках Сярэднявечча / Г. Сагановіч // Беларускі гістарычны агляд. — 1997. — Т. 4, сш. 1–2. — С. 3–18.

Анатацыя: Артыкул медыевіста Генадзя Сагановіча прысвечаны пытанням перыядызацыі гісторыі Беларусі. Аўтар разглядае вытокі заходнееўрапейскай трыяды «Старажытнасць — Сярэднявечча — Новы час» і магчымасць выкарыстання гэтай схемы ў дачыненні да айчыннай гісторыі. У савецкі час, калі ў гістарычнай навуцы панаваў фармацыйны падыход, эпоха Сярэднявечча атаясамлівалася з феадальнай фармацыяй. Пасля распаду Савецкага Саюза на ўзбраенне была ўзята заходнееўрапейская мадэль, пад якую штучна «падцягнулі» гісторыю Беларусі (і іншых усходнеславянскіх народаў). У выніку адна перыядызацыя была зменена другой, аднак прынятая зараз перыядызацыя таксама не з’яўляецца ідэальнай. Напрыклад, пачатак Сярэднявечча ў Заходняй Еўропе звязваецца з распадам Рымскай імперыі і ўтварэннем раннефеадальных дзяржаў. У гэты ж час на тэрыторыі Беларусі панаваў родаплеменны лад, таму пра нейкае Сярэднявечча казаць не выпадае. Пачатак Новага часу для Беларусі з XVI ст. таксама нічым не абгрунтавана, не быў адзначаны якімі-небудзь маштабнымі і прынцыповымі зменамі. Акрамя таго, трэба ўлічваць, што ў Заходняй Еўропе не маецца адзінага погляда на храналагічныя межы Сярэднявечча.

Старонкі