Фильмы-история Беларуси

Сімяон Полацкі (фільм; «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Сімяон ПолацкіФільм: Сімяон Полацкі

Від: Навукова-папулярны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Старажытны Полацк даў нашай гісторыі не адно гучнае імя. Асобае месца займае «муж дабраверны, царкве і дзяржаве патрэбны, вучонасці вялікай, гэткай жа, як і дабрадзейнасці ягоныя» — Сімяон Полацкі. Яго лёс склаўся супярэчліва і дагэтуль выклікае шмат спрэчак. Філосаф С.А. Падокшын адзначыў, што Сімяон Полацкі паклаў пачатак згубнаму для нацыі працэсу культурнай эміграцыі беларусаў. Атрыманая ў Рэчы Паспалітай адукацыя еўрапейскага ўзроўню зрабіла яго ці не самым адукаваным чалавекам у Расіі XVII ст., што ў сукупнасці з прыроднымі якасцямі забяспечыла кар’еру. Карыстаючыся тымі магчымасцямі, якія давала высокае становішча пры двары, Сімяон здолеў аказаць вялікі ўплыў на рускую культуру. Дастаткова сказаць, што заснаваная ім друкарня павялічыла колькасць расійскіх тыпаграфій… у два разы. Для параўнання, у Рэчы Паспалітай друкарскія варштаты працавалі ў 134 гарадах і мястэчках.

Мацей Стрыйкоўскі — першы гістарыёграф ВКЛ (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Мацей СтрыйкоўскіФільм: Мацей Стрыйкоўскі — першы гістарыёграф ВКЛ

Від: Дакументальны, адукацыйны, навукова-папулярны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Гісторык, паэт і пісьменнік Мацей Стрыйкоўскі нарадзіўся ў 1547 г. у Мазовіі. Ён паходзіў з сям’і збяднелага шляхціча, таму навуку спасцігаў не ў лепшых універсітэтах Еўропы, а ў мясцовай парафіяльнай школе. Але прыклад Мацея Стрыйкоўскага сведчыць, што пры празе да ведаў самаадукацыя можа даць не меней за падуанскі дыплом. У Вялікае Княства Літоўскае юнак упершыню трапіў у шаснаццацігадовым узросце. Ён уладкаваўся на вайсковую службу, якой аддаў 10 гадоў жыцця. Асноўным заняткам Мацея Стрыйкоўскага стала выведка на карысць ВКЛ. Гэта дазволіла яму наведаць Інфлянты, Маскоўскую дзяржаву, Асманскую імперыю.

Контррэфармацыя ў ВКЛ (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Контррэфармацыя ў ВКЛФільм: Контррэфармацыя ў ВКЛ

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Рэфармацыйная плынь, якая здавалася непахіснай пры жыцці Мікалая Радзівіла Чорнага, неўзабаве сутыкнулася з агрэсіўнай палітыкай каталіцкай царквы. Контррэфармацыя паказала, што касцёл здольны да мабілізацыі. У Рэчы Паспалітай яна дасягнула вялізарных поспехаў, прычым у асноўным мірным шляхам. Поспехі контррэфармацыі ў ВКЛ тлумачыліся слабой сацыяльнай базай Рэфармацыі.

Варшаўская канфедэрацыя (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Варшаўская канфедэрацыяФільм: Варшаўская канфедэрацыя

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Рэлігійная талерантнасць была немагчымай у тагачаснай Заходняй Еўропе, дзе думкі аб свабодзе веравызнання лічыліся ерэтычнымі і маглі каштаваць жыцця. Але гэтая ўнікальная для часоў сярэднявечча з’ява існавала ў Вялікім княстве Літоўскім. XVI ст. стала для Заходняй Еўропы часам крывавых рэлігійных войнаў. Каталіцкі касцёл, не выбіраючы сродкаў, змагаўся з Рэфармацыяй. Рэлігійныя дыспуты вяліся з дапамогай зброі, а забойства апанента ўжо нікога не здзіўляла. Але адна падзея ўсё ж ускалыхнула Еўропу. У ноч на 24 жніўня 1572 г. напярэдадні дня св. Варфаламея ў Парыжы адбылося масавае забойства кальвіністаў. Загінула каля 10 тысяч чалавек. У наступныя некалькі месяцаў напады на іх адбываліся па ўсёй Францыі.

Язэп Руцкі (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Язэп РуцкіФільм: Язэп Руцкі

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Язэп Руцкі паходзіў з Наваградчыны. Пасля заканчэння кальвінісцкай школы ён выправіўся вучыцца за мяжу. Гэты крок каштаваў яму спадчыны: маці не даравала сыну змены веры. Язэп Руцкі скончыў Грэцкую калегію ў Рыме, якая рыхтавала місіянераў для праваслаўных рэгіёнаў Усходняй Еўропы. Яго пераканалі, што для больш эфектыўнай працы ён мусіць перайсці ў праваслаўе. Потым Руцкі стаў уніятам. Ён патрапіў пад пратэкцыю Іпація Пацея — другога мітрапаліта ўніяцкай царквы. Таму кар’ера Язэпа Руцкага складвалася ўпэўнена. Пасля смерці Іпація Пацея кароль і вялікі князь Жыгімонт ІІІ Ваза ў 1614 г. даў згоду на прызначэнне Руцкага мітрапалітам.

Іасафат Кунцэвіч (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Іасафат КунцэвічФільм: Іасафат Кунцэвіч

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Лёс і смерць полацкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча — яскравы прыклад таго, да чаго можа прывесці рэлігійны фанатызм у шматканфесійнай краіне. У Вялікім княстве Літоўскім на працягу стагодзяў складвалася адмысловая сістэма міжканфесійных адносін, прынцыпам якой была верацярпімасць. Уніяцтва было праявай контррэфармацыі, спробай уніфікацыі, рэлігійнага аб’яднання насельніцтва. Аднак, укараненне Брэсцкай уніі прывяло не да кансалідацыі, а да ўзмацнення напружанасці. Выбух адбыўся ў Віцебску.

Мялецій Сматрыцкі (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Мялецій СматрыцкіФільм: Мялецій Сматрыцкі

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Пасля Брэсцкай уніі 1596 г. разгарнулася сапраўдная барацьба за душы людзей паміж прыхільнікамі ўніяцтва і тымі, хто захоўваў вернасць праваслаўю. Зброяй у гэтай барацьбе стала слова. У 1610 г. у друкарні Віленскага Святадухаўскага брацтва быў выдадзены знакаміты «Трэнас, альбо плач святой усходняй царквы». Гэты твор палемічнай літаратуры быў напісаны на польскай мове і адстойваў пазіцыі праваслаўя. І не проста адстойваў, а фактычна заклікаў да супрацьдзеяння ўладам. Аўтара «Трэнаса» ад арышту ўратавала тое, што ён схаваўся за псеўданімам Тэафіл Арталог. Кніга была забаронена. За яе распаўсюджванне накладаўся вялікі штраф, друкарню зачынілі, а рэдактара — Лявона Карповіча — кінулі ў вязніцу.

Старонкі