Бібліятэка

Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1976. — № 1

Весці Акадэміі навук Беларускай ССР БССР Серыя грамадскіх навук 1976 № 1Часопіс: Весці Акадэміі навук БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1976. — № 1.

Характарыстыка: Весці Акадэміі навук БССР, серыя грамадскіх навук — спецыялізаваны часопіс для публікацыі вынікаў даследаванняў па гісторыі, археалогіі, мовазнаўству ды іншых гуманітарных дысцыплінах. Асобная серыя грамадскіх навук часопіса ўзнікла ў 1956 г. Да гэтага артыкулы па грамадскіх, дакладных, прыродазнаўчых навуках выходзілі пад адной вокладкай. Побач з навуковымі даследаваннямі у часопісе маглі змяшчацца афіцыёзна-прапагандысцкія і публіцыстычныя матэрыялы, што найбольш характэрна для «застойных» 1970-х гадоў. У № 1 Вясцей АН БССР (Серыя грамадскіх навук) за 1976 г. з матэрыялаў гістарычнай і археалагічнай тэматыкі змешчаны артыкулы А.Г. Калечыц і П.Ф. Каліноўскага пра знаходкі выкапнёвай антрапагенавай фаўны як патэнцыйныя сведчанні стаянак першабытнага чалавека, Г.Д. Кнацько пра гісторыю паходжання і фарміраванне фонду рукапісных часопісаў партызан Беларусі, а таксама публікацыі іншых даследчыкаў.

Шайкоў, В., Лукашэвіч, А. Полацкі кадэцкі корпус і яго выхаванцы

Шайкоў В., Лукашэвіч А. Полацкі кадэцкі корпусАртыкул: Шайкоў, В., Лукашэвіч, А. Полацкі кадэцкі корпус і яго выхаванцы / В. Шайкоў, А. Лукашэвіч // Беларускі гістарычны часопіс. — 1999. — № 4. — С. 45–51.

Анатацыя: Артыкул гісторыкаў Васіля Іванавіча Шайкова і Андрэя Міхайлавіча Лукашэвіча прысвечаны гісторыі стварэння і дзейнасці Полацкага кадэцкага корпуса. Узнікненне гэтай вучэбнай установы непасрэдна звязана з Полацкай езуіцкай акадэміяй. У 1820 г. акадэмія, якой прысвечаны асобны артыкул В.І. Шайкова, была зачынена. На яе месцы было арганізавана вышэйшае піярскае вучылішча, што праіснавала да 1830 г. Выкладчыкі вучылішча падтрымлівалі цесныя творчыя сувязі з Віленскім універсітэтам: Полацк наведаў вядомы гісторык Іяхім Лялевель, а некалькі полацкіх выкладчыкаў належалі да руху філаматаў. У 1830 г. вышэйшае піярскае вучылішча ў Полацку было закрыта як «культурны цэнтр польскай цывілізацыі», а на яго месцы, г.зн. у былых езуіцкіх карпусах, пачаў дзейнічаць кадэцкі корпус.

Шайкоў, В. Полацкая езуіцкая акадэмія (1812–1820 гг.)

Шайкоў В. Полацкая езуіцкая акадэміяАртыкул: Шайкоў, В. Полацкая езуіцкая акадэмія (1812–1820 гг.) / В. Шайкоў // Беларускі гістарычны часопіс. — 1995. — № 4. — С. 73–82.

Анатацыя: Артыкул гісторыка Васіля Іванавіча Шайкова, колішняга загадчыка кафедры гісторыі і сацыялогіі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта, прысвечаны абставінам узнікнення, дзейнасці і скасавання Полацкай езуіцкай акадэміі. Падзеі разглядаюцца ў кантэксце ўзаемаадносін паміж свецкай і духоўнай уладамі. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Расійская імперыя адчувала неабходнасць у падтрымцы насельніцтва. Каталіцкае і ўніяцкае духавенства не толькі не спяшалася з прыняццем прысягі, але і стала ў апазіцыю да царскага ўрада. Выключэннем былі езуіты, якія першымі прынеслі прысягу на вернасць Кацярыне ІІ і пачалі актыўную прапагандысцкую дзейнасць ў падтрымку самаўладдзя. Імператрыца ўбачыла ў Таварыстве Іісуса патэнцыйную апору, да таго ж яна была ў захапленні ад наладжанай езуітамі сістэмы адукацыі.

Беларускі гістарычны часопіс. — 1993. — № 3

Беларускі гістарычны часопіс 1993 № 3Часопіс: Беларускі гістарычны часопіс. — 1993. — № 3 (3).

Характарыстыка: Беларускі гістарычны часопіс — навуковае і навукова-метадычнае ілюстраванае выданне. Асноўная аўдыторыя БГЧ — настаўнікі школ, выкладчыкі, студэнты вышэйшых навучальных устаноў. Першы нумар БГЧ выйшаў у 1993 г. У № 3 Беларускага гістарычнага часопіса за 1993 г. змешчаны артыкулы Алега Іова пра Турава-Пінскае княства ў Х–ХІІ стст., Валерыя Пазднякова пра паўднёвую Беларусь у складзе ВКЛ, Віктара Пасталіцы пра бітву на Сініх Водах, Людмілы Міхайлоўскай пра Тэўтонскі ордэн у еўрапейскіх палітычных адносінах канца ХIV — першай трэці ХV ст., Міхася Біча пра нацыянальнае і аграрнае пытанні ў час паўстання 1863–1864 гг., а таксама шэраг іншых публікацый.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 8. Девичий — Дорогость

Гістарычны слоўнік беларускай мовы Вып. 8. Девичий-ДорогостьКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 8. Девичий — Дорогость / склад. : Р.С. Гамзовіч [і інш.] ; рэд. А.М. Булыка. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 312 с.

Характарыстыка: «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — энцыклапедычнае выданне, што выходзіць з 1982 г. У шматтомным слоўніку дано тлумачэнне слоў старабеларускай мовы (беларускай літаратурнай мовы XIV–XVIII стст.), а таксама іх граматычная характарыстыка. Выданне прызначана для гісторыкаў, этнографаў, мовазнаўцаў і ўсіх, хто даследуе гістарычнае мінулае беларусаў. Восьмы выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае словы на літару «Д» ад слова «Девичий» па слова «Дорогость» ўключна.

Спадчына. — 1995. — № 6

Спадчына 1995 № 6Часопіс: Спадчына. — 1995. — № 6 (114).

Характарыстыка: Часопіс «Спадчына» быў створаны ў 1989 г. на базе бюлетэня «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі». На хвалі нацыянальнага адраджэння вакол яго гуртаваліся неабыякавыя да беларускай гісторыі і культуры навукоўцы, публіцысты, літаратары. Часопіс папулярызаваў гісторыка-культурную спадчыну беларусаў, публікаваў пераклады і перадрукі гістарычных крыніц, твораў гісторыкаў і паэтаў. Дзякуючы «Спадчыне», шырокая грамадскасць упершыню адкрыла забытыя раней імёны. У № 6 часопіса «Спадчына» за 1995 г. змешчаны ўрыўкі з «Дыярыюшаў» Міхаіла Казіміра Радзівіла і Альбрыхта Станіслава Радзівіла, запіскі Рэйнгольда Гейдэнштэйна пра Лівонскую вайну, крыніцы па гісторыі Слуцкага паўстання, а таксама іншыя публікацыі.

Беларускі гістарычны часопіс. — 1993. — № 2

Беларускі гістарычны часопіс 1993 № 2Часопіс: Беларускі гістарычны часопіс. — 1993. — № 2 (2).

Характарыстыка: Беларускі гістарычны часопіс — навуковае і навукова-метадычнае ілюстраванае выданне. Галоўная яго аўдыторыя — настаўнікі школ, выкладчыкі і студэнты вышэйшых навучальных устаноў. Першы нумар БГЧ выйшаў у 1993 г. У № 2 Беларускага гістарычнага часопіса за 1993 г. змешчаны артыкулы Івана Саверчанкі пра ўтварэнне Вялікага Княства Літоўскага, Анатоля Кулагіна пра архітэктурныя помнікі Навагрудскай зямлі, Уладзіміра Урбановіча пра старажытнае пісьменства і кнігадрукаванне, Зіновія і Барыса Капыскіх пра беларускую вёску і сялянства ў канцы ХVI — першай палове ХVII ст., Міхаіла Піліпенкі пра беларускую этналогію, Якуба Рыера пра працягласць жыцця нашых продкаў, а таксама шэраг іншых публікацый.

Старонкі