ВКЛ

Ермаловіч, М. Старажытная Беларусь: Полацкі і новагародскі перыяды

Ермаловіч, М. Старажытная Беларусь: Полацкі і новагародскі перыядыКніга: Ермаловіч, М. Старажытная Беларусь: Полацкі і новагародскі перыяды / М. Ермаловіч. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1990. — 366 с.; іл.

Анатацыя: Кніга Міколы Ермаловіча ўяўляе сабой плён яго шматгадовых навуковых пошукаў і прысвечана аднаўленню па драбніцах гісторыі Беларусі полацкага і новагародскага перыядаў. Выкарыстоўваючы даныя летапісаў, тапанімікі, археалогіі, аўтар паспрабаваў прасачыць лёс нашай зямлі, пачынаючы са старажытных часоў і заканчваючы ўтварэннем і ўмацаваннем Вялікага княства Літоўскага. Смеласць і арыгінальнасць пазіцыі, непрыманне ідэалагічных догмаў і шаблонаў, якія панавалі ў гістарычнай навуцы на працягу гадоў, сталі прычынай таго, што праца М. Ермаловіча пабачыла свет толькі ў 1990 г. З пазіцый сённяшняга дня шмат што ў канцэпцыі аўтара падаецца памылковым, аднак гэты твор быў адным з тых, якія падштурхнулі беларускіх гісторыкаў да далейшага навуковага пошуку.

Фармат: Djvu.

Памер: 14,8 MB.

Абмеркаванне асноўных пытанняў гісторыі Беларусі (1953)

Абмеркаванне асноўных пытанняў гісторыі Беларусі. Весці АН БССР. - 1953 № 1Артыкул: Абмеркаванне асноўных пытанняў гісторыі Беларусі // Весці Акадэміі навук БССР. — 1953. — № 1. — С. 176-181.

Анатацыя: У № 1 «Вясцей АН БССР» за 1953 г. былі апублікаваны матэрыялы абмеркавання макета кнігі «Гісторыя БССР» у 2 т. Абмеркаванне прайшло ў Мінску 26–27 снежня 1952 г. У дыскусіі прынялі ўдзел вядучыя гісторыкі Савецкага Саюза, Беларускай, Літоўскай і Украінскай ССР. Мэтай абмеркавання было прывядзенне прапануемай у кнізе канцэпцыі гісторыі Беларусі ў адпаведнасць як з дасягненнямі гістарычнай навукі, так і з пануючай ідэалогіяй (або, як аб гэтым казалася ў матэрылах «Абмеркавання», «разгляд важнейшых вузлавых пытанняў гісторыі Беларусі ў святле геніяльных тэарэтычных прац таварыша І.В. Сталіна»). Разглядаўся ўжо трэці варыянт кнігі, над якой супрацоўнікі Інстытута гісторыі АН БССР працавалі з 1945 г.

Ластоўскі, В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі

Ластоўскі, В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігіКніга: Ластоўскі, В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі. Спроба паясьніцельнай кнігопісі ад канца Х да пачатку ХІХ стагодзьдзя / В. Ластоўскі. — Коўна: Друкарня Сакалоўскага і Лана, 1926. — 776 с.; іл.

Анатацыя: Кніга вядомага беларускага гісторыка, публіцыста, пісьменніка і палітычнага дзеяча Вацлава Юстынавіча Ластоўскага «Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі» з’яўляецца грунтоўным выданнем па гісторыі кніжнасці на Беларускіх землях на працягу амаль тысячагоддзя. Аўтар правёў каласальную працу па выяўленню і сістэматызацыі рукапісных і старадрукаваных помнікаў кніжнага пісьменства. Увага ўдзяляецца як грамадска-палітычным і культурным абставінам узнікнення, так і мастацкім вартасцям кнігі. Выданне багата ілюстравана. Нягледзячы на тое, што з моманту выдання кнігі прайшло амаль 100 гадоў, праца В. Ластоўскага «Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі» не страціла сваёй каштоўнасці.

Лаўрэнцій Зізаній (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Лаўрэнцій ЗізанійФільм: Лаўрэнцій Зізаній

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Лаўрэнцій Зізаній быў гуманістам і асветнікам у часы контррэфармацыі. Гуманіст, асветнік... Наколькі гэтыя словы гучаць мілей і прыемней, чым тэрміны адносна дзеячоў контррэфармацыі: рэлігійны фанатык, непрымірымы барацьбіт і гэтак далей. Ад першых словаў вее дабрынёй, цярпімасцю. А другія нясуць нянавісць.

Пётр Скарга (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Пётр СкаргаФільм: Пётр Скарга

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Пётр Скарга стаў сапраўднай знаходкай для каталіцкага касцёла. Выдатны палеміст і аратар, ён заўжды перамагаў у дыспутах. Паляк паводле паходжання і непахісны каталік паводле перакананняў, Скарга з’яўляўся сябрам ордэна езуітаў. Лёсам яму было наканавана апынуцца ў самым віры палітычнага і рэлігійнага жыцця Рэчы Паспалітай.

Леў Сапега (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Леў СапегаФільм: Леў Сапега

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Леў Сапега — адзін з самых вядомых дзяржаўных дзеячаў за ўсю гісторыю Беларусі. Яго жыццё — прыклад служэння сваёй Радзіме, самаадданасці і самаахвярнасці. Ён мяняў рэлігіі, але заставаўся патрыётам Вялікага княства Літоўскага і захоўваў вернасць старабеларускай мове. Артымаўшы адукацыю ў Нясвіжскай школе Мікалая Радзівіла Чорнага і Лейцпцыгскім універсітэце, малады магнат у 1580 г. паступае на службу пісарам вялікага князя і караля. Але не пяро, а меч даводзіцца трымаць яго руцэ — Леў Сапега ўдзельнічае ў паходзе супраць маскоўскіх войскаў. Сам Стэфан Баторый адзначыў мужнасць юнака ў бітвах пад Псковам.

У 1581 г. Леў Сапега займае пасаду вялікага пісара літоўскага. Менавіта ў час працы ў Канцылярыі ВКЛ ён становіцца вопытным палітыкам. Яго настаўнікам быў канцлер Астафій (Астафей) Валовіч. Неўзабаве Леў Сапега быў накіраваны ў Рускае царства, каб пацвердзіць мірнае пагадненне пасля смерці Івана IV. З місіяй ён справіўся, праявіўшы дыпламатычныя здольнасці, таму вярнуўся ў ВКЛ ужо не вялікім пісарам, а падканцлерам.

Казімір Лышчынскі (фільм, «Гісторыя пад знакам «Пагоні»)

фільм Гісторыя пад знакам Пагоні Казімір ЛышчынскіФільм: Казімір Лышчынскі

Від: Дакументальны

Характарыстыка: Фільм з дакументальнага цыкла «Гісторыя пад знакам «Пагоні» («Белсат»). Прадстаўнік старадаўняга шляхецкага роду, Казімір Лышчынскі атрымаў бліскучую адукацыю у езуіцкім калегіуме і Кракаўскім універсітэце. Таленавіты юнак уступіў у ордэн езуітаў і з часам заняў пасаду прарэктара Берасцейскага калегіума. Неўзабаве ён пакінуў кар’еру, каб кінуць выклік касцёлу. У сваім маёнтку Казімір Лышчынскі напісаў трактат «Аб неіснаванні Бога». Гэта быў арыгінальны філасофскі твор, у якім аўтар адмаўляў рэлігійную сутнасць свету і сцвярджаў, што прырода развіваецца па сваіх натуральных законах. Вера ў Бога, як лічыў Лышчынскі, з’яўляецца выключна вынікам чалавечай фантазіі.

Казімір Лышчынскі адмаўляў панаванне царквы, марыў аб свеце без улады і народах без гаспадароў. Галоўнае — лічыў ён — не звышнатуральны розум, а розум звычайнага чалавека. Ён не імкнуўся да ваяўнічага атэізму — ён з’яўляўся філосафам, якога цікавіла ісціна. Але часы рэлігійнага цемрашальства не спрыялі інтэлектуальнай свабодзе. Па даносу суседа Казімір Лышчынскі быў схоплены і зняволены.

Старонкі