Крыніцазнаўства

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 10. Прасніца — Пяяць

ЭтымалагічныКніга: Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 10. Прасніца — Пяяць / уклад. Р. М. Малько [і інш.] ; рэд. Г. А. Цыхун. — Мінск : Беларуская навука, 2005. — 325 с.

Характарыстыка: «Этымалагічны слоўнік беларускай мовы» — шматтомнае выданне, якое выходзіць з 1978 г. Ён утрымлівае аналіз беларускіх слоў і мае на мэце даследаванне развіцця лексікі беларускай мовы і яе суадносін з лексікай іншых славянскіх і неславянскіх моў. Вялікая ўвага ўдзяляецца лінгвагеаграфіі слоў, словаўтварэнню, семантычным зрухам. Слоўнік разлічаны на філолагаў, літаратуразнаўцаў, гісторыкаў і ўсіх, хто цікавіцца сувязямі беларускай мовы з іншымі мовамі. Дзясяты том «Этымалагічнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае словы на літару «П» ад слова «Прасніца» па слова «Пяяць» уключна.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 14. Игде — Катуючий

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 14. Игде - КатуючийКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 14. Игде — Катуючий / склад.: Т. І. Блізнюк [і інш.] ; гал. рэд. А. І. Жураўскі. — Мінск : Навука і тэхніка, 1996. — 300 с.

Характарыстыка: Шматтомны «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» выдаваўся у 1982–2017 гг. Гэта спецыялізаванае навуковае выданне, у якім дано тлумачэнне слоў, якія ўжываліся ў старабеларускай мове — беларускай літаратурнай мове XIV–XVIII стст. Значэнні слоў тлумачацца лексічным эквівалентам, сінонімам або апісаннем, калі паняцце малавядомае. Таксама ў слоўніку ўтрымліваецца граматычная характарыстыка слоў і прыведзены прыклады іх ужывання ў помніках пісьменнасці. Выданне разлічана на даследчыкаў мовы і літаратуры, гісторыкаў, этнографаў. Чатырнаццаты выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае каля 2 000 слоў на літары «И» («І») і «К» ад слова «Игде» па слова «Катуючий» уключна.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 9. Пе-пе-пе — Праснак

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 9. Пе-пе-пе - ПраснакКніга: Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 9. Пе-пе-пе — Праснак / уклад. І. І. Лучыц-Федарэц [і інш.] ; рэд. Г. А. Цыхун. — Мінск : Беларуская навука, 2004. — 367 с.

Характарыстыка: «Этымалагічны слоўнік беларускай мовы» — спецыялізаванае навуковае выданне, першы том якога пабачыў свет у 1978 г. Дзявяты том выйшаў у 2004 г., больш чым пасля дзесяцігадовага перапынку пасля восьмага (1993). Дзявяты том «Этымалагічнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае словы на літару П (ад «Пе-пе-пе» па «Праснак» уключна). Як і раней, ён уключае этымалагічны аналіз слоў беларускай літаратурнай мовы і дыялектнай лексікі. Значная ўвага ўдзяляецца лінгвагеаграфіі слоў, словаўтварэнню, семантычным зрухам. Выданне прызначана для вывучэння развіцця беларускай лексікі і яе суадносін з лексікай іншых славянскіх і неславянскіх моў.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 13. Злотництво — Ивовый

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 13. Злотництво — ИвовыйКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 13. Злотництво — Ивовый / склад.: Т. І. Блізнюк [і інш.] ; гал. рэд. А. І. Жураўскі. — Мінск : Навука і тэхніка, 1993. — 286 с.

Характарыстыка: «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — спецыялізаванае навуковае выданне, якое выходзіла з 1982 па 2017 г. Яно арыентавана на гісторыкаў мовы і літаратуры старажытнага перыяду, гісторыкаў, этнографаў, усіх, хто даследуе мінулае беларусаў. У шматтомным слоўніку дано тлумачэнне слоў з помнікаў розных жанраў беларускай пісьменнасці ХIV–ХVIII стст. (старабеларускай мовы), прыведзены прыклады іх фіксацыі ў помніках беларускай пісьменнасці, вылучаны ўстойлівыя спалучэнні. Трынаццаты выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае каля 2 000 слоў на літары «З» і «И» («І») ад слова «Злотництво» па слова «Ивовый» уключна.

Чараўко, В.У. Тэстаменты як крыніца па пахавальных традыцыях шляхты і мяшчан Полацкага і Віцебскага ваяводстваў XVI–XVIII стст.

Чараўко В.У. Тэстаменты як крыніца па пахавальных традыцыях шляхты і мяшчан Полацкага і Віцебскага ваяводстваўАртыкул: Чараўко, В. У. Тэстаменты як крыніца па пахавальных традыцыях шляхты і мяшчан Полацкага і Віцебскага ваяводстваў XVI–XVIII стст. / В. У. Чараўко // Актуальные проблемы источниковедения : материалы V Международной научно-практической конференции к 110-летию Витебской учёной архивной комиссии, Витебск, 25–27 апреля 2019 г. / редкол.: А. Н. Дулов, М. Ф. Румянцева (отв. ред.) [и др.]. — Витебск : ВГУ им. П. М. Машерова, 2019. — С. 192–194.

Анатацыя: У ХVI–ХVIII стст. у асяроддзі шляхты і мяшчан Вялікага Княства Літоўскага атрымала пашырэнне практыка складання завяшчанняў-тэстаментаў. Асноўны змест тэстаментаў складалі распараджэнні маёмаснага характару, якія датычыліся перадачы ў спадчыну зямельных уладанняў і рухомай маёмасці. Шэраг завяшчанняў ўтрымлівае неабавязковыя, але інфарматыўныя пажаданні адносна абставін пахавання. Такія тэстаменты з’яўляюцца гістарычнай крыніцай па пахавальных традыцыях насельніцтва Беларусі новага часу. Намі выкарыстана шэраг тэстаментаў, аўтары якіх зрабілі распараджэнні наконт падрыхтоўкі ці працэдуры свайго пахавання. Завяшчанні належалі прадстаўнікам шляхецкага і мяшчанскага саслоўяў, якія пражывалі на тэрыторыі Полацкага і Віцебскага ваяводстваў у другой палове ХVI–ХVIII ст.

Інфарматыўнасць тэстаментаў як крыніцы па пахавальных традыцыях заключаецца ў некалькіх аспектах. Па-першае, знакавым з’яўляецца сам факт дакументавання пажаданняў тэстатара адносна пахавальнай цырымоніі. Фактычна, гэта азначае ўдзел аўтара завяшчання ў падрыхтоўцы да яе. Па-другое, распаўсюджанай з’явай было вызначэнне месца пахавання. Па-трэцяе, у некаторых тэстаментах утрымліваюцца просьбы аб пахаванні побач з роднымі і блізкімі, пераважна з памерлымі супругамі. Гэта сведчыць аб наяўнасці сямейных і нават радавых месцаў для пахавання, што прадугледжвала кцітарскую падтрымку храмаў некаторымі шляхецкімі радамі на працягу некалькіх пакаленняў.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 11. Заменивати — Зашкодити

Гістарычны слоўнік беларускай мовы Вып. 11. Заменивати - ЗашкодитиКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 11. Заменивати — Зашкодити / склад. : Т. І. Блізнюк [і інш.] ; гал. рэд. А. І. Жураўскі. — Мінск : Навука і тэхніка, 1991. — 278 с.

Характарыстыка: «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — спецыялізаванае энцыклапедычнае выданне, якое выходзіла з 1982 па 2017 г. У шматтомным слоўніку дано тлумачэнне слоў беларускай літаратурнай мовы ХIV–ХVIII стст. (старабеларускай мовы), іх граматычная характарыстыка, прыведзены прыклады фіксацыі ў помніках беларускай пісьменнасці, вылучаны фразеалагічныя і ўстойлівыя спалучэнні. Выданне прызначана для гісторыкаў, этнографаў, мовазнаўцаў і ўсіх, хто даследуе гістарычнае мінулае беларусаў. Адзінаццаты выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае каля 2 000 слоў на літару «З» ад слова «Заменивати» па слова «Зашкодити» ўключна.

Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 10. Жеребецъ — Замена

Гістарычны слоўнік беларускай мовы Вып. 10. Жеребецъ - ЗаменаКніга: Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Вып. 10. Жеребецъ — Замена / склад. : Т.І. Блізнюк [і інш.] ; гал. рэд. А.І. Жураўскі. — Мінск : Навука і тэхніка, 1990. — 283 с.

Характарыстыка: «Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — энцыклапедычнае выданне, у якім даецца тлумачэнне і граматычная характарыстыка слоў старабеларускай мовы (беларускай літаратурнай мовы XIV–XVIII стст.). Першы том пабачыў свет у 1982 г. Слоўнік разлічаны на гісторыкаў, этнографаў, моваведаў і ўсіх тых, хто займаецца вывучэннем гістарычнага мінулага беларускага народа. Дзесяты выпуск «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» ўтрымлівае словы на літары ад «Ж» па «З» ад слова «Жеребецъ» па слова «Замена» ўключна.

Старонкі